DZIEDZICTWO JABŁONOWA

Kuźnia

Kuźnię w Jabłonowie wyróżniała wieża z tarczą zegarową i chorągiewką z datą 1853. Dokumentacja archiwalna przedstawia niewielki budynek warsztatowy położony w centralnej części podwórza folwarcznego.

Kuźnia — po renowacji
Fotografia po renowacji

Budowa i miejsce w folwarku

Karta ewidencyjna podaje rok budowy 1853. Tę samą datę odnotowano na chorągiewce wieży. Na planie zespołu kuźnia ma numer 9. W dokumentacji wskazano Gospodarstwo Rolne w Jabłonowie, PGR Brzeźno, jako ówczesnego właściciela i użytkownika. Wpis do rejestru zabytków zapisano pod numerem A-386, z datą 13 stycznia 1981 roku.

Budynek miał prostokątny plan z dłuższą osią skierowaną z północy na południe i nie był podpiwniczony. Karta podaje 124 m² powierzchni użytkowej oraz 558 m³ kubatury.

Konstrukcja i charakterystyczna wieża

Ściany opisano jako murowane z cegły ceramicznej i kamieni polnych, na kamiennej podmurówce. Główną bryłę przykrywał dach dwuspadowy z dachówką. Strop opierał się na drewnianych belkach, a konstrukcja dachu była krokwiowo-jętkowa. Posadzkę parteru wykonano z cementu, podłogę poddasza z desek.

Wieża miała drewniany szkielet wypełniony cegłą. Jej dolna część była czworoboczna, a górna ośmioboczna, przykryta kopulastym daszkiem z blachy. Nad wejściem znajdowały się drewniany daszek i tarcza zegarowa. Pod zwieńczeniem opisano cztery otwory wentylacyjne. Ciężar wieży przenosiły ściany nośne oraz stalowa belka wewnątrz kuźni.

Elewacje i podział wnętrza

Otwory okienne i drzwiowe zamykały łuki półkoliste lub odcinkowe. Na elewacji północnej odnotowano dwa drewniane okna z ozdobnymi szczeblinami, a w pozostałych otworach ramy metalowe. Fotografie detali pokazują połączenie kamiennego muru, ceglanego obramienia i dekoracyjnego gzymsu.

Ściana wewnętrzna dzieliła obiekt na dwie niezależne części. Północna, dawniej zajmowana przez kuźnię, została w opisie nazwana magazynem technicznym; południową określono jako stalownię z osobnym wejściem od podwórza. W części północnej zapisano pozostałości pieca i ściany podtrzymujące pochłaniacz. Dostęp do wieży prowadził przez właz w stropie, przy użyciu przestawnej drabiny.

Remont zapisany w dokumentacji

W 1980 roku wykonano remont: wzmocniono ściany, pokryto tynkiem dawne elewacje i wykonano pokrycie dachu wieży. Ocenę stanu jako dobrego oraz wykaz instalacji elektrycznej i odgromowej należy odczytywać jako zapis z czasu sporządzenia karty.

Siedem archiwalnych fotografii obejmuje trzy widoki zewnętrzne, zbliżenie wieży, dwa detale okien i fragment poddasza. Nazwiska fotografa ani dat wykonania zdjęć nie podano.

Kuźnia

Galeria fotografii